Powstanie Warszawskie było ukoronowaniem pięcioletniej walki Polaków o niepodległy byt. W ciągu tego okresu w warunkach skrajnego terroru udało się stworzyć podziemną armię liczącą w samej Warszawie około 50.000 przeszkolonych żołnierzy, jak również struktury Polskiego Państwa Podziemnego.

Jednym z zagadnień, wokół którego koncentrowała się działalność konspiracyjnych cywilnych władz polskich było zapewnienie społeczeństwu dostępu do informacji a tym samym uczynienie je odpornym na propagandę wroga. Temu celowi podporządkowana była działalność Biura Informacji i Propagandy, w ramach którego stworzono podczas okupacji konspiracyjne komórki fotograficzne i filmowe. Fotoreporterzy, którzy wraz z wybiciem godziny "W" (1 sierpnia 1944r. o godz.17:00) wyruszyli z oddziałami powstańczymi, aby "być wolnym i wolność sobie zawdzięczać", mieli za sobą profesjonalne przeszkolenie zawodowe. Ich fotografie zamieszczane w powstańczej prasie sygnowane były pseudonimem i literami PSW (Prasowy Sprawozdawca Wojenny). Wystawa prezentuje dorobek fotograficzny 5 spośród licznego grona powstańczych fotoreporterów. Są to Sylwester Braun ps. "Kris", Eugeniusz Lokajski ps. "Brok", Joachim Joachimczyk ps. "Joachim" oraz Irena Kummant-Skotnicka ps. "Luga". Na wystawie zostanš zaprezentowane fotografie, które wraz z autorami przeszły powstańczą gehennę, nieraz cudem ocalone, zakopane w piwnicach płonących domów. Część negatywów zostało uszkodzonych lub bezpowrotnie zniszczonych. Te, które udało się uratować stanowią dla nas bezcenny zapis losów miasta i jego mieszkańców poddanych "nadludzkiej próbie".

Koncepcja wystawy zakłada prezentację kilkuset oryginalnych zdjęć w ramkach na planszach jak również transparentnych powiększeń fotograficznych z uratowanych klisz fotograficznych. Mamy nadzieję, że taki sposób prezentacji ułatwi publiczności francuskiej z jednej strony, zrozumienie w przeddzień 60 rocznicy Powstania Warszawskiego, jego codzienności i wyjątkowości, z drugiej zaś strony przybliży pracę fotografów, którzy starali się w artystycznej formie przekazać prawdę o wydarzeniach, których byli świadkami.

Przedstawiony materiał został pogrupowany w poszczególnych salach pod umownymi tytułami:

Walka

Ludzie

Codzienność

Ofiara

Wystawie towarzyszyć będzie prezentacja pamiątek historycznych z okresu Powstania w formie instalacji, w tym autentycznego aparatu fotograficznego, którym posługiwała się Irena Kummant- Skotnicka. Przewidujemy też pokaz krótkiego filmu dokumentalnego z tego okresu.

Warszawa, inne powstanie

W kwietniu 1943 roku miał miejsce ten osławiony i desperacki zryw, jakim było powstanie w getcie warszawskim. Była to walka zbrojna, posiadająca także wymiar metafizyczny, podczas której garstka Żydów stawiła czoła hitlerowcom. Ale było jeszcze inne Powstanie. Od 1 sierpnia do 2 października 1944 r. oddziały Armii Krajowej, polskiego podziemia liczącego łącznie 250 000 osób, walczyły o wyzwolenie zniewolonej stolicy. „To była wielka bitwa” -przypomina Joanna Bojarska, kurator trwającej do jesieni tego roku wystawy fotografii w Hôtel de Sully, połączonym z Musée du Jeu de paume. (…) Można na niej zobaczyć przejmujące, cudem uratowane, zdjęcia legendarnego lekkoatlety startującego na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, Eugeniusza Lokajskiego, którego ciało wydobyto spod ruin w 1945 r. Także inne prezentowane fotografie są na najwyższym poziomie. Są między nimi prace Sylwestra Brauna (1909-1996), jednego ze sławnych fotoreporterów Powstania Warszawskiego. Z pewnością wzruszenie historyczne. Ale także i estetyczne, choć niezamierzone. Mimo, iż jak powiedział Apollinaire o poprzednim światowym konflikcie „wojna nie może być piękna”.
Hervé de Saint Hilaire, Le Figaro, sobota 31 lipca 2004
przekład: Katarzyna Janczak


Kurator wystawy - Joanna Bojarska-Syrek

powrót na początek strony