|
 Sztuki wizualne "Czasy skończone! - historii już nie ma" Tulon, Hôtel des Arts 2 lipca - 3 października 2004
Tytuł wystawy został zaczerpnięty z wiersza Kamila Cypriana Norwida, który jako pierwszy w polskim modernizmie wskazał na istnienie i wartość wielokulturowych wątków oraz ich uwikłania etyczne. Na wystawie dwudziestowieczne źródła polskiej sztuki zostają wydobyte przez wskazanie, z jednej strony, na etnologiczno-artystyczne zainteresowanie Innym w przypomnianej „wyprawie do tropików” Witkiewicza i Malinowskiego, z drugiej, na dyskusję o „formie nowoczesnej” wśród artystów wędrujących między Warszawą, Petersburgiem, Krakowem, Kijowem, Lwowem, Wilnem, Łodzią, Poznaniem, Berlinem i Paryżem (Czyżewski, Adler, Kubicki, Zamoyski, Berlewi, Marcoussis). Nowoczesność nierozerwalnie powiązana jest z miastem, jego mitami i nadziejami, obsesjami i klęskami, fascynacjami i utopiami. W tej części wystawy – dotyczącej obrazowania miasta - zostaje wprowadzona, obok nowoczesnej formy, nowoczesna tematyka (Strzemiński, Podsadecki, Schulz). Konkretyzacją miejskiego mitu w latach 20. jest Paryż uosobienie współczesnej kultury, międzynarodowej wymiany idei. W kontekście paryskiego esprit moderne powstaje sztuka dwójki artystów przedstawionych w kolejnej części wystawy: współtwórczyni konstruktywizmu Marii Nicz-Borowiakowej i surrealizującego Marka Włodarskiego (Henryka Strenga). W związku z kryzysem społecznym lat 30. i tragedią Wojny Światowej problematyka formalna sztuki nowoczesnej, tak aktualna jeszcze niedawno, traci na znaczeniu a zyskuje wartość doświadczenie wewnętrzne, które w obliczu zagrożenia jest w sztuce przesileniem problemu uniwersalizacji kultury i pytaniem o sens egzystencji człowieka. Przekładem tej postawy są pokazane na wystawie przedwojenne „Pejzaże morskie” i późniejsze „Powidoki światła” Władysława Strzemińskiego oraz powojenne nadrealne rysunki Jerzego Kujawskiego. Przedostatnia a zarazem kulminująca problematykę modernistycznej sztuki polskiej jest część poświęcona „metafizyce białego malarstwa”, która spina nowoczesny wiek XX. Nie jest paradoksem, iż tutaj przełamują się zagadnienia koloru, obrazu, formy, idei ewoluujące od ich przedstawiania w abstrakcji umysłu po konkretyzację w doświadczeniu cielesnym. Chronologicznie i problemowo przeciwne bieguny zostały wydobyte w sztuce polsko-ukraińsko-rosyjskiego artysty Kazimierza Malewicza oraz polsko-francuskiej rzeźbiarki Aliny Szapocznikow, między którymi rozpościera się świat monochromów Strzemińskiego, Stażewskiego i Opałki oraz rytmów Kobro i Jaremy. Ostatnia część wystawy ukazuje koniec modernistycznej i wielokulturowej sztuki polskiej a zarazem tragedią ludzkości, która przeżyła Holocaust. „Nie przepalony jeszcze glob sumieniem !...”, pisze Norwid w zakończeniu wiersza stanowiącego motto wystawy. Tak jak pokazany tym razem cykl Strzemińskiego zatytułowany „Moim przyjaciołom Żydom” jest pierwszym hommage dla nieistniejącej już kultury, tak „Umarła klasa” Tadeusza Kantora ewokuje historię, której już nie ma. Wydobyta z pamięci szmaciana postać wędrowca objuczonego sobowtórem stworzona przez Kantora, kończy („Czasy skończone...”) rozpoczętą na początku wieku utopijną przygodę tropików znaną z wyobrażeniowego malarstwa Witkacego. W tle, jakby na uboczu, obecny jest na całej wystawie komentarz wyrażający nie bez ironii dystans wobec modernistycznego świata idei, który tworzą cykle fotograficznych „Min” Witkacego i „Gestów” Zofii Kulik. Wystawie towarzyszą „współczesne świadectwa”, szereg ekspozycji, gdzie można obejrzeć zapis spektakli Tadeusza Kantora, wideo z projekcji Krzysztofa Wodiczki „Hiroszima”, trzy filmy wideo określone tutaj mianem „Tryptyku izraelskiego” Artura Żmijewskiego, instalację Zofii Lipeckiej „Po Jedwabnem” oraz malarstwo Marka Szczęsnego. Andrzej Turowski Profesor Uniwersytetu Burgundzkiego Komisarz wystawy Wystawa « Czasy skończone ! – historii już nie ma » jest zorganizowana przez Śródziemnomorskie Centrum Sztuki „Hôtel des Arts” w Tulonie, we współpracy z Galerią Narodową „Zachęta” w Warszawie. Centre méditerranéen d'art, Conseil général du Var « Hôtel des Arts » 236 boulevard Général Leclerc - 83000 Toulon Wystawa otwarta od 3 lipca do 3 października 2004, codziennie w godzinach od 11 do 18, z wyjątkiem poniedziałków i dni świątecznych Wernisaż wystawy 2 lipca 2004 o godzinie 18. Tél. 04 94 91 69 18 - Fax 04 94 93 54 76 Mél : CDOERR@cg83.fr www.cg83.fr rubryka culture/arts plastiques Wstęp wolny.
|
